Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego

10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. To ważna okazja, aby przypomnieć, że zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak zdrowie fizyczne, a troska o nie powinna towarzyszyć nam każdego dnia.

Z czym mierzą się dzieci i młodzież?

Dorastanie to czas intensywnych zmian – fizycznych, emocjonalnych i społecznych. Młodzi ludzie próbują odnaleźć siebie, budują swoją tożsamość, poszukują akceptacji i uczą się funkcjonować w świecie pełnym oczekiwań.

Towarzyszyć im mogą:

●      Stres i presja szkolna – sprawdziany, oceny, egzaminy, obawa przed porażką i oczekiwania otoczenia.

●      Trudności w relacjach rówieśniczych – konflikty, samotność, odrzucenie, wykluczenie czy przemoc rówieśnicza.

●      Presja mediów społecznościowych – porównywanie się z innymi, potrzeba akceptacji, krytyka internetowa i hejt.

●      Obniżona samoocena – poczucie, że jest się niewystarczająco dobrym, atrakcyjnym lub zdolnym.

●      Trudne emocje i doświadczenia – smutek, lęk, złość, rozczarowanie, zmiany w rodzinie czy utrata bliskiej osoby.

●      Poczucie osamotnienia – przekonanie, że nikt nie rozumie ich problemów lub że nie mogą z nikim szczerze porozmawiać.

Drodzy Uczniowie – Wasze emocje mają znaczenie!

Każdy z Was ma prawo do gorszego dnia, smutku, niepewności, złości czy zmęczenia. Nie musicie być zawsze silni, uśmiechnięci i gotowi na każde wyzwanie. Nie musicie też spełniać wszystkich oczekiwań innych ludzi.

Pamiętajcie:

●      Nie jesteście sami. Nawet jeśli wydaje Wam się, że nikt nie rozumie Waszej sytuacji, istnieją osoby, które mogą i chcą pomóc.

●      Nie musicie radzić sobie ze wszystkim samodzielnie. Rozmowa z rodzicem, wychowawcą, pedagogiem, psychologiem szkolnym lub inną zaufaną osobą może być pierwszym krokiem do poprawy samopoczucia.

●      Nie ma złych emocji. Każda z nich niesie jakąś informację o naszych potrzebach i doświadczeniach.

●      Nie definiują Was oceny ani opinie innych osób. Wasza wartość nie zależy od wyników w nauce, popularności czy wyglądu.

●      Macie prawo stawiać granice. Nikt nie powinien Was poniżać, zastraszać ani krzywdzić – również w internecie.

●      Odpoczynek nie jest lenistwem. Sen, ruch, czas na zainteresowania i spotkania z bliskimi pomagają odzyskać energię.

Jeśli coś Was martwi, przytłacza lub sprawia, że od dłuższego czasu czujecie się źle, nie czekajcie, aż problem sam zniknie. Powiedzcie o tym komuś, komu ufacie. Proszenie o pomoc jest oznaką odwagi i troski o siebie.

Drodzy Rodzice – bądźcie blisko swoich dzieci.

●      Rodzic nie zawsze jest w stanie rozwiązać wszystkie problemy swojego dziecka. Może jednak stworzyć przestrzeń, w której młody człowiek poczuje się bezpiecznie, zostanie wysłuchany i nie będzie musiał ukrywać swoich emocji.

●      W codziennym pośpiechu warto znaleźć czas na spokojną rozmowę, wspólny posiłek, spacer czy zwyczajne pytanie: „Jak się dzisiaj czujesz?”. Czasami właśnie te drobne gesty budują zaufanie i pomagają dziecku otworzyć się na rozmowę.

Jak wspierać zdrowie psychiczne dziecka?

●      Słuchajcie, zanim zaczniecie doradzać. Dziecko nie zawsze potrzebuje gotowego rozwiązania. Czasami najbardziej potrzebuje obecności i zrozumienia.

●      Nie bagatelizujcie przeżyć. Słowa „nie przesadzaj”, „inni mają gorzej” czy „nie masz się czym martwić” mogą sprawić, że dziecko przestanie dzielić się swoimi trudnościami. To, co dla dorosłego wydaje się niewielkim problemem, dla młodego człowieka może być bardzo obciążające.

●      Zauważajcie zmiany. Długotrwały smutek, wycofanie, drażliwość, problemy ze snem, utrata zainteresowań, trudności z koncentracją, zmiany apetytu czy niechęć do szkoły mogą wskazywać, że dziecko potrzebuje dodatkowego wsparcia. Nie muszą oznaczać zaburzenia psychicznego, ale warto je traktować poważnie.

●      Budujcie poczucie własnej wartości. Doceniajcie wysiłek, wytrwałość, uczciwość i odwagę, a nie wyłącznie osiągnięcia. Pokazujcie, że miłość i akceptacja nie zależą od ocen ani sukcesów.

●      Dawajcie przykład. Dzieci uczą się także poprzez obserwację dorosłych. Pokazywanie, jak radzić sobie ze stresem, rozmawiać o uczuciach i szukać pomocy, jest ważną lekcją na całe życie.

●      Nie bójcie się korzystać ze specjalistycznego wsparcia. Jeśli trudności utrzymują się, nasilają lub utrudniają codzienne funkcjonowanie dziecka, warto skonsultować się z psychologiem, pedagogiem lub lekarzem.

Szkoła – miejsce nauki, relacji i poczucia bezpieczeństwa.

Szkoła odgrywa ważną rolę w kształtowaniu dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży. To tutaj uczniowie zdobywają wiedzę, ale również uczą się współpracy, rozwiązywania konfliktów, rozpoznawania emocji i budowania relacji.

Dlatego tak ważne jest tworzenie środowiska, w którym:

●      każdy uczeń jest traktowany z szacunkiem,

●      różnorodność i indywidualne potrzeby są akceptowane,

●      nie ma przyzwolenia na hejt, wyśmiewanie, przemoc i wykluczenie,

●      uczniowie wiedzą, do kogo mogą zwrócić się po pomoc,

●      trudności emocjonalne są traktowane z powagą i empatią,

●      sukcesy są doceniane, a błędy postrzegane jako naturalna część uczenia się.

Pamiętajmy, że czasami jedno życzliwe słowo, zainteresowanie losem drugiej osoby lub reakcja na krzywdę mogą mieć ogromne znaczenie. Każdy z nas może współtworzyć szkołę, w której nikt nie musi mierzyć się z trudnościami w samotności.

Jak możemy dbać o zdrowie psychiczne na co dzień?

Nie zawsze potrzebujemy wielkich zmian. Często znaczenie mają małe, regularne działania:

●      dbanie o odpowiednią ilość snu i odpoczynku,

●      podejmowanie aktywności fizycznej i spędzanie czasu na świeżym powietrzu,

●      rozwijanie zainteresowań i robienie rzeczy, które sprawiają radość,

●      utrzymywanie kontaktów z życzliwymi osobami,

●      ograniczanie czasu przed ekranem, szczególnie przed snem,

●      robienie przerw od obowiązków i mediów społecznościowych,

●      nazywanie emocji i rozmawianie o tym, co trudne,

●      uczenie się proszenia o pomoc, kiedy samodzielne radzenie sobie nie wystarcza.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli dziecko lub nastolatek przeżywa kryzys emocjonalny, nie musi pozostawać z nim sam.

Wsparcia można szukać u rodziców i innych zaufanych dorosłych, wychowawcy, pedagoga lub psychologa szkolnego.

W Polsce dostępne są również bezpłatne formy pomocy:

●      116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży.

●      800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka.

●      112 – numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

Ważne: jeśli dziecko mówi o samookaleczaniu, myślach samobójczych lub braku chęci do życia, należy potraktować te słowa poważnie, spokojnie porozmawiać i zapewnić mu odpowiednią pomoc. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia nie pozostawiajmy go samego i dzwońmy pod numer 112.